park-chrobrego-1.jpg
Home arrow Okolice arrow Będargowo
Będargowo Drukuj Email

Gross Mandelkow Gross Mandelkow. Przy pogłębianiu stawu natrafiono na skarb licznych przedmiotów (bransolet, naszyjników) z okresu brązu.  Z okresu lateńskiego (440-O) pochodzą popielnice, germańskie fibuły żelazne; z okresu rzymskiego (0-400) żelazne narzędzia z I w. n. e . Łęg Brunken 1 km na płn.-zach. od wsi,  płd. od drogi do Pełczyc, ze względu na słowiańską nazwę może być śladem wczesnośredniowiecznego osadnictwa.

 

   Wieś istniała w XIII w. kiedy też zbudowano kościół, skoro Fryderyk pleban z Mandelkow w 1310 był świadkiem układu cysterek z Recza z cystersami z Bierzwnika. Wtedy ziemia pelczycka należała do Nowej Marchii. W 1337 Mandelkow w ziemi pełczyckiej liczy 70 łanów, w tym 6 parafii. Jest lenno rycerskie Hartwiga, Dytryka i Henryka z nieznanego rodu. Nie odnotowano też wtedy liczby posiadanych łanów skutkiem luki w źródle. Może chodziło o rodzinę von Pariss, bo Marten i Karsten von Pariss z Chrapowa, z tytułu zadłużenia zastawiali w 1409 radzie miejskiej Gorzowa dochody w postaci ½ beczki miodu rocznie na św. Michała ze swego lasu Heide Mandelkow, zatem koło Będargowa.

   Rada wypłaci im 14 reńskich guldenów, a oni zobowiązują się powiadomić bartników ustnie i pisemnie o obowiązku dostarczania miodu gorzowianom. Zechcą oni lub ich żony zastaw wykupić, albo rada miejska zechce umowę zerwać to przed św. Michałem – a strony obowiązuje kwartalny okres wypowiedzenia. By chrześcijanie i Żydzi szkód w lesie nie czynili i nie uszczuplali dochodów gorzowian, bracia zobowiązali się wystarać się o potwierdzenie układu przez książąt szczecińskich. W 1444 jako wieś opuszczona lennem rodu Paris. Fritze Paryss z ziemi pełczyckiej, widocznie z Będargowa, w  1469 wśród składających hołd elektorowi. brandenburskiemu.

   Po zajęciu Pełczyc i okolic w 1478 przez elektora brandenburskiego, wieś pozostaje w księstwie pomorskim. W 1540 książę szczeciński nadaje opuszczone pola braciom Paris; 26 VIII 1549 i 1554 w aktach komisji granicznej mowa o  wyrębie i wypasie cysterek z Pełczyc na polach wsi (felthmarck Mandelkow), którą posiada rodzina Pariss, z tym że zarządca byłego klasztoru, Joachim von Wedel, miał nie tylko wyrąb i wypas, ale i prawa do 25 łanów, a w 1554 Joachim składał skargę w tej sprawie na Parissów u księcia szczecińskiego Barnima IX; 1562 Valentin Paris (Kasparis) z M., w 1564 w pomorskiej części ziemi pełczyckiej, na granicy państwowej, graniczy z wsią Krzynki, jeziorem Wielkie Połcko (w Nowej Marchii), pomorskim Jarosławskiem i Przekolnem, od płn.-zach. z polami Pełczyc. Należy wtedy do Wedlów., którzy mają też dochody z j. Wielkie Połcko według starych nadań.

   W XVI pola wraz z Jarosławskiem i Przekolnem nabywa od Wedlów rodzina Plontzike z Letnina i odbudowuje wsie. Kościół gotycki z kamieni polnych w istocie istniejący w nowej wsi od ok. 1500, bo w 1603 stwierdzono, że tu od stu lat istnieje kościół. główny dla Jarosławska i dla Przekolna, w miejsce starego przed 300 laty należącego jako filia do kościół w Granowie; podczas wizytacji nowy kościół. ma 2 łany i w 1568 stanowi jedną parafię z Jaroslawskiem i Przekolnem pod patronatem lenników Wedlów: Kaspara Parissa i rodziny Brederlow, którzy go uposażyli. Nowa wieś i to z kościołem istnieje już ok. 1571 bo z tego roku pochodzi dzwon fundowany przez  Tomasza i Val(en)tina (v.) Pariss w czasach pastora Marcina Mevesa. Drugi dzwon z 1688, odlany przez Martina Heintze.

   W 1718 Parisowie  zastawili wieś  kapitanowi Karolowi Fryderykowi v. Bornstedt a w 1742 sprzedali Karolinie v. Bornstedt. Po Bornstedtach w 1828 majątek posiadał Müller.

   Po powstaniu satelickiej osady Neu Mandelkow w XIX w. to do 1945 Gross Mandelkow.  W 1939 r. 535 mieszkańców, dwie gospody, piekarnia, mleczarnia, kuźnia, wiatrak, gorzelnia, dwa majątki, Paula Bruchmüllera (275 ha) i do 1933 Manfreda Katzenellenbogena (850 ha; po wywłaszczeniu go osiedlono 61 kolonistów). Po 1945 nazwa polska przez analogię z Bendargowe =Mandelkow = dziś Będargowo.

 

Edward Rymar

Opracowanie graficzne: Grzegorz Górecki

 
© 2008 Bernstein Pełczyce (Terra Bernstein)
Joomla! is Free Software released under the GNU/GPL License.