maly-pelcz-3.jpg
Home arrow Okolice arrow Chrapowo
Chrapowo Drukuj Email

Hohengrape  Hohengrape. Metrykę XIII-czną wsi stanowi kościół, a właściwie znajdująca sie w nim chrzcielnica. Przy nadaniu pobliskiego Laskowa (dziś gm. Przelewice) dla cystersów z Bierzwnika w 1330 r. wystąpił rycerz Herman de Grapow, może jednak z pyrzyckiego Starego / Nowego Chrapowa (gm. Bielice), gdzie znana też rodzina Grapowów w XIV w., która widocznie po 1315,  tj. po nabyciu ziemi pełczyckiej przez księcia szczecińskiego Ottona, przeniosła się do niej, otrzymała tam lenno właśnie w Chrapowie, nadając wsi nazwę.

 

 Nazwa:. de  Grapaw 1320?, Grapow 1337, 1409, 1469, 1523, 1549, Grabow 1497, Grape,
 Grapo, Grapow 1538,  1564, Hohengrape 1944, pochodzi więc raczej od grabów niż od chrapania.

 


Chrapowo / Hohengrape – Mapa z 1925 r. - 3 x 5 km.

 

 W  1337 wieś liczy z 66 łanów, w tym 4 parafii, 6 lennych rycerza Mikołaja [z rodu Witte] 10 Henninga Albusa [tj. Witte]. Zadłużeni w Gorzowie rycerze Marcin i Karsten von Pariss z Chrapowa w 1409 r. z tego powodu zastawiają radzie miejskiej dochody ze swego lasu Mandelkow (więc w Będargowie) w postaci ½ beczki miodu rocznie, dostarczanej przez ich bartników na św. Michała.



Chrapowo / Hohengrape

 

Ich potomek Fritze von Pariss - pan lenny wsi i późniejszy burmistrz Pełczyc -  w 1453 r. nadał cysterkom z Pełczyc rentę od kapitału 300 grzywien „oczek zięby” (Finkenaugen). z prawem odkupu, co zatwierdził Mikołaj von Thierbach mistrz joannitów ze Słońska jako od niedawna przejściowy pan lenny w ziemi pełczyckiej Bracia Claus i Piotr von Dietert, rycerze z Chrapowa obok innych rycerzy  ziemi pełczyckiej składają 1 IV 1469 w Pełczycach hołd elektorowi brandenburskiemu Fryderykowi II .



Chrapowo / Hohengrape – Kościół.

 

Po 1478 wieś pozostaje w księstwie pomorskim. W części wsi majątek Martena Deterta 1518,   Hansa Billerbeck 1486, od  księcia Bogusława X w 1514 list lenny otrzymali bracia Marek, Hans, Paweł, Achim Billerbeckowie na dobra ich ojca Piotra w tym 3 łany, które ojciec od swego brata Hansa nabył i 2 łany kupione przez nich od Karstena de Pariss, wreszcie 3 lany w „Nowym Grapowie” (Neuen Grapow, czyżby w dzisiejszym Nowym Chrapowie, dziś gm. Bielice?) kupione przez nich od ich kuzyna Marka oraz od Klemensa de Deterd.

1.
chrapowo-chrzcielnica.jpg
2.
chrapowo-kosciol-kobieta.jpg
3.
chrapowo-kosciol-wewnatrz.jpg

Chrapowo / Hohengrape – Kościół.

1.  Kamienna chrzcielnica z XIII w.
2.  Miła starsza Pani.
3.  Kościół wewnątrz - z chóru.

fot. Grzegorz Górecki


Kościół przebudowany XV/XVI. Cysterki z Pełczyc miały tu tez poddanych (1459).W pomorskiej matrykule wojskowej z 1523 r. Dietertowie z Chrapowa i Bolewic zobowiązani do służby jednokonnej, Billerbeckowie podobnie. W 1538 Waldowowie z Pełczyc mają 3 gospodarstwa chłopskie z 8 łanami, 2 obsadzone i 5 pustych zagród zagrodniczych; w 1540 Parisowie mają 2 zagrody chłopskie z 4 łanami trzymane jako lenno od Wedlów z Krępcewa; 1564 wieś Billerbecków, lecz Maciej von Waldow z Pelczyc ma posiadłość jak wyżej; pocysterskie gospodarstwo z 2 łanami (widocznie skutek transakcji Parissa z 1453); granica z Żydowem biegnie wtedy wzdłuż jeziora Drenie.


1.
chrapowo-nad-wejsciem.jpg
2.
chrapowo-wieza-kosciola.jpg
3.
chrapowo-witraz.jpg

Chrapowo / Hohengrape – Kościół.

1.  Nad wejściem wewnątrz kościoła - ceramika.
2.  Z chóru na wierzę kościelną
3.  Witraż wewnątrz kościoła

fot. Grzegorz Górecki


W 1571 do Waldowów należy gospodarstwo chłopskie z 3 łanami dawnego gospodarstwa cysterek. W 1581 Detertowie: Piotr, Joachim, Hans z Bolewic oraz Jurgen z Chrapowa, otrzymali list lenny od ks. Jana Fryderyka, w 1608 podobny bracia Maurycy, Piotr, Melchior synowie Jurgena z Chrapowa i ich kuzyn Joachim syn Jana z Bolewic.


1.
chrapowo-kosciol-na-wschod.jpg
2.
chrapowo-kosciol-od-polodni.jpg
3.
chrapowo-przed-kosciolem.jpg

Chrapowo / Hohengrape – Wzgórze Kościelne.

1.  Pólnocna ściana kościoła - w tle widoczny dom z 1866 r.
2.  Południowa ściana kościoła z portalem bocznym.
3.  W kierunku zachodnim - przeciwnym do głównego wejścia - dawny teren cmentarza.

fot. Grzegorz Górecki


W 1628 w części pomorskiej 30 łanów w tym 12 łanowych zagrodników 16 łanow innych użytkowników.

 

1.
1-chrapowo-hohengrape.jpg
2.
2-chrapowo-hohengrape.jpg
3.
3-chrapowo-hohengrape.jpg

Chrapowo / Hohengrape – Na przykościelnym cmentarzu płyty nagrobne,
prawdopodobnie fundatorów kościoła.


Potem część majątku w ręku rożnych rodów szlacheckich: v Borcke, Osterreich, Kuhmeise (1718), Blankensee (do 1817), Waldowów (tu jeszcze 1724), Billerbeckowie są tu jeszcze w 1735. W 1756 majątek (12 łanów) Kaspara Krzysztofa Fryderyka v. Diethert i jego synów, potem Jerzego Krzysztofa von Blankensee zm. 1791.

Na początku XIX w. majątek v. der Marwitzów (1803, 1836), ok. 1850 Friedricha Kuhna, w 1914 o areale 891 ha w posiadaniu Heinricha von Beyme z Scharbow w Meklemburgii, ale w latach 1900-1930 pozostawał pod zarządem administratora Steena. W 1930 majątek wykupiony przez towarzystwo osiedleńcze i rozparcelowany. Gorzelnia. W 1939 – 393 mieszkańców.

W Chrapowie i okolicy w okresie międzywojennym przebywalo wielu polskich robotników rolnych. Dla ich obslugi dusszpasterskiej od 1932 istniala w Chrapowie parafia katolicka z księdzem Edmundem Helewskim, urodzonym w Szczecinie, wpierw wikariuszem w parafiach berlińskich. Słabo znał język polski totez Polacy chętniej uczęśzczali na nabożeństwa w Pełczycach, organizowane w sali nad restauracją przez księży z Choszczna. W latach wojny Helewski potajemnie udzielał Polakom chrztów i ślubow. Pozostał w 1945, ale latem 1946 wyjechal za Odrę nie akceptowany przez polskich osadników.

 

Opracowanie: prof. Edward Rymar

Opracowanie graficzne: Grzegorz Górecki

 

Agroturystyka:

AGROGIN
Teresa i Czesław Ginowiczowie
Chrapowo 4
73-260 Pełczyce
Woj. Zachodniopomorskie

SIEDLISKO ORLIK
Alicja i Tomasz Wilczkiewicz
Chrapowo 70
74-320 Barlinek
Woj. Zachodniopomorskie
 
© 2008 Bernstein Pełczyce (Terra Bernstein)
Joomla! is Free Software released under the GNU/GPL License.