|
Hohengrape. Metrykę XIII-czną wsi stanowi kościół, a właściwie znajdująca sie w nim chrzcielnica. Przy nadaniu pobliskiego Laskowa (dziś gm. Przelewice) dla cystersów z Bierzwnika w 1330 r. wystąpił rycerz Herman de Grapow, może jednak z pyrzyckiego Starego / Nowego Chrapowa (gm. Bielice), gdzie znana też rodzina Grapowów w XIV w., która widocznie po 1315, tj. po nabyciu ziemi pełczyckiej przez księcia szczecińskiego Ottona, przeniosła się do niej, otrzymała tam lenno właśnie w Chrapowie, nadając wsi nazwę.
Nazwa:. de Grapaw 1320?, Grapow 1337, 1409, 1469, 1523, 1549, Grabow 1497, Grape, Grapo, Grapow 1538, 1564, Hohengrape 1944, pochodzi więc raczej od grabów niż od chrapania.
Chrapowo / Hohengrape – Mapa z 1925 r. - 3 x 5 km. W 1337 wieś liczy z 66 łanów, w tym 4 parafii, 6 lennych rycerza Mikołaja [z rodu Witte] 10 Henninga Albusa [tj. Witte]. Zadłużeni w Gorzowie rycerze Marcin i Karsten von Pariss z Chrapowa w 1409 r. z tego powodu zastawiają radzie miejskiej dochody ze swego lasu Mandelkow (więc w Będargowie) w postaci ½ beczki miodu rocznie, dostarczanej przez ich bartników na św. Michała.
Chrapowo / Hohengrape
Ich potomek Fritze von Pariss - pan lenny wsi i późniejszy burmistrz Pełczyc - w 1453 r. nadał cysterkom z Pełczyc rentę od kapitału 300 grzywien „oczek zięby” (Finkenaugen). z prawem odkupu, co zatwierdził Mikołaj von Thierbach mistrz joannitów ze Słońska jako od niedawna przejściowy pan lenny w ziemi pełczyckiej Bracia Claus i Piotr von Dietert, rycerze z Chrapowa obok innych rycerzy ziemi pełczyckiej składają 1 IV 1469 w Pełczycach hołd elektorowi brandenburskiemu Fryderykowi II .
Chrapowo / Hohengrape – Kościół.
Po 1478 wieś pozostaje w księstwie pomorskim. W części wsi majątek Martena Deterta 1518, Hansa Billerbeck 1486, od księcia Bogusława X w 1514 list lenny otrzymali bracia Marek, Hans, Paweł, Achim Billerbeckowie na dobra ich ojca Piotra w tym 3 łany, które ojciec od swego brata Hansa nabył i 2 łany kupione przez nich od Karstena de Pariss, wreszcie 3 lany w „Nowym Grapowie” (Neuen Grapow, czyżby w dzisiejszym Nowym Chrapowie, dziś gm. Bielice?) kupione przez nich od ich kuzyna Marka oraz od Klemensa de Deterd. Chrapowo / Hohengrape – Kościół.1. Kamienna chrzcielnica z XIII w. 2. Miła starsza Pani. 3. Kościół wewnątrz - z chóru. fot. Grzegorz Górecki Kościół przebudowany XV/XVI. Cysterki z Pełczyc miały tu tez poddanych (1459).W pomorskiej matrykule wojskowej z 1523 r. Dietertowie z Chrapowa i Bolewic zobowiązani do służby jednokonnej, Billerbeckowie podobnie. W 1538 Waldowowie z Pełczyc mają 3 gospodarstwa chłopskie z 8 łanami, 2 obsadzone i 5 pustych zagród zagrodniczych; w 1540 Parisowie mają 2 zagrody chłopskie z 4 łanami trzymane jako lenno od Wedlów z Krępcewa; 1564 wieś Billerbecków, lecz Maciej von Waldow z Pelczyc ma posiadłość jak wyżej; pocysterskie gospodarstwo z 2 łanami (widocznie skutek transakcji Parissa z 1453); granica z Żydowem biegnie wtedy wzdłuż jeziora Drenie.
Chrapowo / Hohengrape – Kościół.1. Nad wejściem wewnątrz kościoła - ceramika. 2. Z chóru na wierzę kościelną 3. Witraż wewnątrz kościoła fot. Grzegorz Górecki W 1571 do Waldowów należy gospodarstwo chłopskie z 3 łanami dawnego gospodarstwa cysterek. W 1581 Detertowie: Piotr, Joachim, Hans z Bolewic oraz Jurgen z Chrapowa, otrzymali list lenny od ks. Jana Fryderyka, w 1608 podobny bracia Maurycy, Piotr, Melchior synowie Jurgena z Chrapowa i ich kuzyn Joachim syn Jana z Bolewic.
Chrapowo / Hohengrape – Wzgórze Kościelne.1. Pólnocna ściana kościoła - w tle widoczny dom z 1866 r. 2. Południowa ściana kościoła z portalem bocznym. 3. W kierunku zachodnim - przeciwnym do głównego wejścia - dawny teren cmentarza. fot. Grzegorz Górecki W 1628 w części pomorskiej 30 łanów w tym 12 łanowych zagrodników 16 łanow innych użytkowników.
Chrapowo / Hohengrape – Na przykościelnym cmentarzu płyty nagrobne, prawdopodobnie fundatorów kościoła. Potem część majątku w ręku rożnych rodów szlacheckich: v Borcke, Osterreich, Kuhmeise (1718), Blankensee (do 1817), Waldowów (tu jeszcze 1724), Billerbeckowie są tu jeszcze w 1735. W 1756 majątek (12 łanów) Kaspara Krzysztofa Fryderyka v. Diethert i jego synów, potem Jerzego Krzysztofa von Blankensee zm. 1791.
Na początku XIX w. majątek v. der Marwitzów (1803, 1836), ok. 1850 Friedricha Kuhna, w 1914 o areale 891 ha w posiadaniu Heinricha von Beyme z Scharbow w Meklemburgii, ale w latach 1900-1930 pozostawał pod zarządem administratora Steena. W 1930 majątek wykupiony przez towarzystwo osiedleńcze i rozparcelowany. Gorzelnia. W 1939 – 393 mieszkańców. W Chrapowie i okolicy w okresie międzywojennym przebywalo wielu polskich robotników rolnych. Dla ich obslugi dusszpasterskiej od 1932 istniala w Chrapowie parafia katolicka z księdzem Edmundem Helewskim, urodzonym w Szczecinie, wpierw wikariuszem w parafiach berlińskich. Słabo znał język polski totez Polacy chętniej uczęśzczali na nabożeństwa w Pełczycach, organizowane w sali nad restauracją przez księży z Choszczna. W latach wojny Helewski potajemnie udzielał Polakom chrztów i ślubow. Pozostał w 1945, ale latem 1946 wyjechal za Odrę nie akceptowany przez polskich osadników. Opracowanie: prof. Edward Rymar Opracowanie graficzne: Grzegorz Górecki Agroturystyka: AGROGIN Teresa i Czesław Ginowiczowie Chrapowo 4 73-260 Pełczyce Woj. Zachodniopomorskie SIEDLISKO ORLIK Alicja i Tomasz Wilczkiewicz Chrapowo 70 74-320 Barlinek Woj. Zachodniopomorskie |